BAZ vs AOV: wat is de beste keuze voor zzp’ers in 2026?

Wat is beter: BAZ of AOV?

• BAZ: verplichte basisverzekering via UWV met 24 maanden wachttijd, premie 5,4% van winst (max. ca. €171/mnd bruto) en uitkering maximaal 70% van winst tot ca. minimumloon
• AOV: private verzekering met kortere wachttijd, hogere uitkering, uitkering bij gedeeltelijke AO en beoordeling op eigen beroep mogelijk
• Voor de meeste zzp’ers met een middeninkomen is een private AOV financieel gunstiger — en vaak ook goedkoper dan de BAZ-premie

Voor veel zzp’ers bepaalt deze keuze hun financiële vangnet voor de komende 20 jaar. De keuze tussen BAZ of een private AOV kan het verschil betekenen tussen een uitkering van €1.700 of €4.000 per maand bij langdurige arbeidsongeschiktheid.

De keuze is urgent: wie op de peildatum geen kwalificerende private AOV heeft, valt automatisch in de publieke BAZ. Dit artikel legt beide opties eerlijk naast elkaar — zodat je een weloverwogen keuze kunt maken vóórdat de peildatum die keuze voor je maakt.

BAZ vs AOV — het verschil in 4 punten

• Wachttijd: BAZ 24 maanden vast — private AOV al vanaf 1 maand
• Uitkering: BAZ 70% van winst, max. ca. minimumloon — private AOV tot ca. 80% van je inkomen
• Gedeeltelijke AO: BAZ keert niet uit bij gedeeltelijke AO — private AOV al vanaf bijv. 25% AO
• Beoordeling: BAZ op passend werk — private AOV op eigen beroep mogelijk

In dit artikel

1. Wat is de BAZ precies?
2. Wat is een private AOV?
3. De belangrijkste verschillen op een rij
4. Wanneer de BAZ logisch kan zijn
5. Wanneer een private AOV beter is
6. De belangrijkste vraag: heb je nog keuze?

Wat is de BAZ precies?

De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) is een verplichte publieke verzekering voor IB-ondernemers, uitgevoerd door het UWV. Het idee: elke zelfstandige heeft een basisvangnet bij langdurige arbeidsongeschiktheid, vergelijkbaar met de WIA voor werknemers. De daadwerkelijke verplichting gaat op zijn vroegst in 2030 in.

De kernpunten van de BAZ op basis van het huidige wetsvoorstel:

• Wachttijd: 24 maanden — je hebt pas recht op uitkering na twee jaar aaneengesloten arbeidsongeschiktheid
• Uitkering: 70% van je winst in het jaar vóór je arbeidsongeschiktheid (of het gemiddelde van de 3 voorgaande jaren als dat gunstiger is) — maar nooit meer dan het wettelijk minimumloon (ca. €1.700 netto/mnd)
• Gedeeltelijke AO: geen uitkering — de BAZ keert alleen uit als je met welk werk dan ook niet meer het minimumloon kunt verdienen
• Beoordeling: op basis van passend werk (drempelfuncties) — niet of je je eigen beroep nog kunt uitoefenen
• Premie: 5,4% van de winst uit onderneming, met een maximumpremie van ca. €171/mnd bruto
• Bevallingsverlof: niet meeverzekerd in de basisregeling
• Overgangsrecht: wie op de peildatum een kwalificerende private AOV heeft, valt onder het overgangsrecht (eerbiedigende werking) en kan de BAZ buitensluiten

Meer over de peildatum en de overgangsrecht-voorwaarden lees je in ons artikel over de BAZ peildatum.

Wat is een private AOV?

Een private AOV is een individuele arbeidsongeschiktheidsverzekering die je afsluit bij een verzekeraar. Je bepaalt zelf de dekking: het uitkeringsbedrag, de wachttijd, de looptijd en — bij veel verzekeraars — of de beoordeling op je eigen beroep of op passend werk is gebaseerd.

De kernpunten van een goed afgestemde private AOV:

• Wachttijd: keuze uit 1, 3, 6, 12 of 24 maanden — hoe langer de wachttijd, hoe lager de premie
• Uitkering: volledig aanpasbaar, tot ca. 80% van je inkomen
• Gedeeltelijke AO: uitkering mogelijk al vanaf bijv. 25% arbeidsongeschiktheid — afhankelijk van de polisvoorwaarden
• Beoordeling: op eigen beroep mogelijk — je hebt recht op uitkering als je je eigen werk niet meer kunt doen, ook als je in theorie ander werk kunt verrichten
• Premie: afhankelijk van leeftijd, beroep, dekking en wachttijd — fiscaal aftrekbaar als ondernemerskosten
• Bevallingsverlof: kan worden meeverzekerd
• Maatwerk: volledig aanpasbaar aan je situatie, inkomen en risicoprofiel

Meer informatie over private AOV-opties vind je op onze pagina AOV vergelijken.

De belangrijkste verschillen op een rij

Bedragen en percentages zijn gebaseerd op het gepubliceerde wetsvoorstel zoals dat momenteel bij de Tweede Kamer ligt en kunnen wijzigen.

Wanneer de BAZ logisch kan zijn

De BAZ is niet voor iedereen de slechtste keuze. Er zijn situaties waarin de publieke regeling realistisch het beste alternatief is:

Je hebt een belast medisch dossier

De BAZ kent geen medische keuring. Wie door medische redenen geen private AOV kan afsluiten of alleen met zware uitsluitingen, heeft in de BAZ een basisvangnet zonder drempel. Een gedeeltelijk gedekte private AOV blijft in de meeste gevallen nog altijd beter — maar wie geen enkele acceptatie krijgt, heeft aan de BAZ meer dan aan niets. Meer over opties bij een moeilijk dossier op onze pagina AOV afgewezen.

Je inkomen ligt laag en dicht bij het minimumloon

Wie als zzp’er structureel rond het minimumloon verdient, loopt minder inkomensverlies als de BAZ-uitkering dat niveau dekt. Het verschil met een private AOV is dan kleiner.

Je bent al op leeftijd en een private AOV is te duur geworden

Premies voor een private AOV stijgen sterk met leeftijd. Voor zzp’ers die op hun 58e beginnen, kan een private AOV onbetaalbaar zijn. De BAZ heeft een vaste premiestructuur op basis van je winst.

Je wil geen keuring riskeren

Wie een keuring wil vermijden en de BAZ als acceptabel vangnet beschouwt, heeft een valide reden om niet te proberen. Laat bij twijfel altijd eerst een kansanalyse uitvoeren.

Wanneer een private AOV beter is dan de BAZ

Voor de meeste zzp’ers met een middeninkomen of hoger, een gezond profiel en een beroep waarvoor de beoordeling op eigen beroep relevant is, biedt een private AOV meer bescherming voor vergelijkbare of lagere kosten.

Je inkomen ligt boven het minimumloon

De BAZ keert maximaal 70% van je winst uit, maar nooit meer dan ca. €1.700 netto per maand. Wie €50.000 of €80.000 per jaar verdient, dekt met de BAZ een klein deel van zijn werkelijke inkomensverlies. Een private AOV dekt tot ca. 80% van het werkelijke inkomen.

Je beroep maakt beoordeling op eigen beroep relevant

Een IT-consultant met een hernia kan in theorie passend werk doen — en krijgt dan geen BAZ-uitkering. Een private AOV met beroepsarbeidsongeschiktheidsdekking keert wel uit, omdat hij zijn eigen werk niet meer kan uitoefenen. Dat verschil is voor kenniswerkers en specialisten doorgaans significant.

Je wil bescherming bij kortdurende of gedeeltelijke uitval

De BAZ keert pas uit na 24 maanden én alleen bij volledige uitval. Een private AOV met een wachttijd van 3 maanden en dekking vanaf bijv. 25% AO beschermt je al bij een burnout van zes maanden of een herstelperiode waarbij je nog deels kunt werken. Voor de meeste zzp’ers is dat het meest waarschijnlijke scenario.

Je wil bevallingsverlof meeverzekeren

De BAZ biedt dit niet. Een private AOV kan dat wel.

De belangrijkste vraag: heb je nog keuze?

Of je kunt kiezen voor een private AOV in plaats van de BAZ, hangt af van één cruciale factor: de peildatum. Wie op die datum een kwalificerende AOV heeft, valt onder het overgangsrecht. Wie op die datum niet verzekerd is, valt automatisch in de publieke BAZ.

De peildatum is op het moment van publicatie nog niet officieel vastgesteld, maar de Tweede Kamer heeft het wetgevingsverslag over het BAZ-voorstel gepubliceerd op 1 juni 2026. Een plenair debat is nog niet ingepland. Norbert’s inschatting: de marge is klein. Dit is een analyse, geen vastgesteld feit.

Wat je nu concreet moet weten:

• Heb je al een kwalificerende AOV? Controleer of die aan alle vier de peildatumcriteria voldoet — let op de eindleeftijd (minimaal 55)
• Heb je geen AOV? Dan is nu het moment om een kansanalyse te laten uitvoeren — wacht niet tot de peildatum verstrijkt
• Heb je een medisch dossier? Er zijn gespecialiseerde kanalen die bredere acceptatie bieden dan standaardverzekeraars

Alles over de peildatum, de overgangsrecht-criteria en wat je nu moet doen staat in ons artikel over de BAZ peildatum.

Samenvatting: BAZ vs AOV

• ✔ De BAZ is verplicht voor zzp’ers zonder kwalificerende private AOV op de peildatum
• ✔ De BAZ kent een wachttijd van 24 maanden en keert 70% van winst uit — max. ca. minimumloon
• ✔ De BAZ keert niet uit bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid
• ✔ Een private AOV biedt kortere wachttijd, hogere uitkering, dekking bij gedeeltelijke AO en beoordeling op eigen beroep
• ✔ De BAZ kan logisch zijn bij een belast medisch dossier of laag inkomen
• ✔ Wie nu handelt, behoudt de keuze — wie wacht, verliest het overgangsrecht

Wat kiezen de meeste zzp’ers?

Op basis van Norbert’s marktervaring is er een duidelijk patroon:

• Gezonde ondernemers met middeninkomen of hoger kiezen vrijwel altijd voor een private AOV. De combinatie van kortere wachttijd, hogere uitkering, dekking bij gedeeltelijke AO en beoordeling op eigen beroep is voor deze groep structureel beter — en vaak ook goedkoper dan de BAZ-premie.
• Ondernemers met een belast medisch dossier hebben minder keuze. Wie niet of alleen met zware uitsluitingen geaccepteerd wordt, heeft aan de BAZ meer dan aan niets. Een AOV met uitsluitingen is in veel gevallen nog altijd beter.
• Ondernemers met een laag inkomen (rond of onder het minimumloon) profiteren minder van de hogere uitkering van een private AOV. Voor hen is het kostenverschil kleiner en de BAZ relatief minder nadelig.

Over Norbert Bakker

Norbert Bakker is AFM-geregistreerd Wft Inkomen-adviseur, meer dan 30 jaar actief in AOV-advies voor zzp’ers, volledig onafhankelijk (geen eigendom van of opdracht via een verzekeraar) en moderator op Higherlevel.nl. Hij is gespecialiseerd in complexe acceptatietrajecten: medische voorgeschiedenis, eerdere afwijzingen en verhoogd risicoprofiel. Voor dit artikel bracht hij de keuzes voor meer dan 20 AOV-verzekeraars in kaart.

Gerelateerde artikelen

• BAZ peildatum: wat moet je nu regelen?
• BAZ en AOV combineren: zo dek je het inkomensgat
• De opt-out-eisen voor je private AOV

Veelgestelde vragen over BAZ vs AOV

Kan ik de BAZ aanvullen met een private AOV?

Ja. Wie in de BAZ zit, kan een aanvullende private verzekering afsluiten voor het deel boven de BAZ-uitkering. Dat is echter duurder dan een volledige private AOV — en er geldt alsnog een medische keuring voor de aanvullende polis. Wie kwalificerend is voor een volledige private AOV, is doorgaans beter af met opt-out. Meer over dit scenario lees je in ons artikel BAZ en AOV combineren.

Geldt de BAZ ook voor DGA’s?

Nee. De BAZ geldt voor IB-ondernemers met winst uit onderneming. DGA’s hebben geen winst uit onderneming en vallen daarmee buiten de BAZ. DGA’s met een arbeidsovereenkomst vallen doorgaans al onder werknemersverzekeringen.

Wat als ik al een AOV heb die niet aan alle peildatumcriteria voldoet?

Dan kwalificeer je niet voor het overgangsrecht en val je automatisch in de BAZ. Het is verstandig nu te controleren of je polis voldoet — niet na de peildatum. De vier criteria staan uitgelegd in ons artikel over de BAZ peildatum.

Krijg ik via de BAZ ook een uitkering als ik maar gedeeltelijk arbeidsongeschikt ben?

In de meeste gevallen niet. De BAZ keert alleen uit als je — met welk werk dan ook — niet meer het minimumloon kunt verdienen. Wie 50% arbeidsongeschikt is maar nog deels kan werken en daarmee het minimumloon haalt, krijgt niets van de BAZ. Een private AOV kan al uitkeren bij bijv. 25% arbeidsongeschiktheid.

Bronnen en verantwoording

• Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid — Wetsvoorstel BAZ en toelichting: rijksoverheid.nl
• Verbond van Verzekeraars — Positie private AOV en overgangsrecht: verzekeraars.nl
• Adfiz — Analyse wetsvoorstel BAZ: adfiz.nl
• AFM — Zorgplicht bij AOV-keuzes: afm.nl
• Analyse Norbert Bakker — AOV-specialist en mede-eigenaar AOVKompas, maart 2026

⚠️ Let op: De BAZ-wetgeving is nog niet definitief vastgesteld. Premies, uitkeringsbedragen en voorwaarden in dit artikel zijn gebaseerd op het gepubliceerde wetsvoorstel zoals dat momenteel bij de Tweede Kamer ligt en kunnen wijzigen. Dit artikel vormt geen persoonlijk financieel advies — raadpleeg een AFM-geregistreerd adviseur voor advies op maat.