Kort antwoord: De BAZ is een basisvoorziening voor zelfstandigen met een gemaximeerde uitkering (70% van maximaal 142,86% van het minimumloon) en geen gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering. De WIA voor werknemers biedt bredere inkomensbescherming: een hogere grondslag, gedeeltelijke uitkeringen vanaf 35% arbeidsongeschiktheid, en rekening met arbeidsverleden. Voor de meeste zzp’ers is aanvullende private dekking daarom verstandig.
Disclaimer: De BAZ is op dit moment nog een wetsvoorstel. De definitieve wettekst staat nog niet vast. De inhoud van dit artikel is gebaseerd op de Memorie van Toelichting en de meest recente beschikbare informatie. Wijzigingen zijn mogelijk.
Als je als zzp’er arbeidsongeschikt raakt, hoor je regelmatig de term WIA. De WIA (Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen) is de sociale verzekering voor werknemers in loondienst. De BAZ (Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen) is het equivalent voor zelfstandigen. Maar er zijn grote verschillen. Begrijpen hoe de BAZ zich verhoudt tot de WIA, helpt je beter inschatten wat je als ondernemer kunt verwachten.
| Aspect | BAZ (zelfstandigen) | WIA (werknemers) |
|---|---|---|
| 1. Doel | Basisvoorziening | Inkomensbescherming |
| 2. Maximale grondslag | 142,86% van het minimumloon | Sociaal verzekeringsloon (kan hoog zijn) |
| 3. Gedeeltelijke AO | Niet mogelijk | Vanaf 35% arbeidsongeschiktheid |
| 4. Beoordelingsnorm | Absoluut (minimumloon) | Relatief (vervangingsratio) |
| 5. Te toetsen functies | 1 (basisfunctie) | 3 |
| 6. Correctie hoge inkomens | Geen | Wel |
| 7. Vervroegde uitkering (IVA) | Niet mogelijk | Mogelijk |
| 8. Arbeidsverleden telt mee | Nee | Ja (WGA-fasen) |
1. Doel: basisvoorziening vs. inkomensbescherming
Het eerste en meest fundamentele verschil is het doel. De WIA is ontworpen als inkomensbescherming: werknemers die arbeidsongeschikt raken, behouden een deel van hun vorige loon. De BAZ is nadrukkelijk een basisvoorziening. Het doel is niet volledige inkomensvervangingsbescherming, maar ervoor zorgen dat zelfstandigen niet onder het bestaansminimum zakken.
2. De maximale grondslag is veel lager bij de BAZ
Bij de WIA is de maximale uitkeringsgrondslag het sociaal verzekeringsloon — dat kan hoog zijn. Bij de BAZ is de maximale grondslag slechts 142,86% van het wettelijk minimumloon. Voor hogere inkomens is de BAZ dus relatief minder beschermend dan de WIA.
3. Geen gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid bij de BAZ
De WIA kent gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid: bij een arbeidsongeschiktheidspercentage van meer dan 35% heb je recht op een pro-rata uitkering. De BAZ kent dit niet. De vraag is simpel: kun je nog het minimumloon verdienen of niet? Is het antwoord nee, dan ontvang je 70% van de grondslag. Is het antwoord ja, dan ontvang je niets. Er is geen ondergrens van 35% zoals bij de WIA.
4. Absolute norm vs. relatief inkomensverlies
De WIA kijkt naar het relatieve inkomensverlies ten opzichte van het oude inkomen (vervangingsratio). De BAZ hanteert een absolute norm: de vraag is uitsluitend of iemand nog het minimumloon kan verdienen. Dit heeft een bijzonder effect voor hogere inkomens: bij de WIA telt een inkomensdaling van € 80.000 naar € 40.000 als arbeidsongeschiktheid. Bij de BAZ niet, zolang je nog het minimumloon kunt verdienen.
5. Eén te toetsen functie in plaats van drie
Bij een WIA-keuring moeten drie functies worden geduid om de resterende verdiencapaciteit vast te stellen. Bij de BAZ hoeft slechts één functie te worden getoetst: de minst belastende basisfunctie. Dit maakt de BAZ-keuring minder complex, maar ook minder genuanceerd.
6. Geen correctie voor hoge inkomens
Bij de WIA wordt bij hoge inkomens een correctiefactor toegepast. Bij de BAZ is er geen dergelijke correctie voor inkomens boven de gemaximeerde grondslag. Wie meer verdient, is bij de WIA beter beschermd dan bij de BAZ.
7. Geen vervroegde uitkering mogelijk
Binnen de WIA is het mogelijk een vervroegde uitkering aan te vragen als er sprake is van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid (de IVA). Bij de BAZ bestaat deze mogelijkheid niet.
8. Eén uitkeringsfase, arbeidsverleden speelt geen rol
De WIA (WGA) kent meerdere uitkeringsfasen waarbij de duur van het arbeidsverleden een rol speelt. De BAZ kent slechts één uitkeringsfase. Het maakt voor de BAZ-uitkering niet uit hoe lang je al ondernemer bent geweest.
Wat betekent dit voor jou als zzp’er?
De BAZ biedt minder bescherming dan de WIA voor werknemers, zowel in hoogte als in reikwijdte. Als zzp’er is het des te belangrijker om goed na te denken over aanvullende private dekking. Lees meer over hoe de uitkering precies werkt: Hoe wordt de BAZ-uitkering berekend? En voor een volledig overzicht van de BAZ: BAZ — alles wat je moet weten.
Wil je weten welke aanvullende dekking jij nodig hebt naast de BAZ?
Veelgestelde vragen over BAZ vs. WIA
Ben ik als zzp’er beter af met de BAZ of met een private AOV?
De BAZ is een basisverzekering met een gemaximeerde uitkering. Een private AOV kan afgestemd worden op jouw werkelijke inkomen en biedt vaak meer flexibiliteit. Voor de meeste zelfstandigen is de BAZ een minimumvangnet waarop je een private AOV wilt aanvullen. Meer info: AOV vergelijken.
Geldt de BAZ ook voor parttimers?
Ja, de BAZ geldt voor alle IB-ondernemers, ongeacht de omvang van hun onderneming. Ook zzp’ers die parttime werken vallen er in principe onder, mits ze kwalificeren als IB-ondernemer. Meer over de doelgroep: Wat is de BAZ?
Heb ik met de BAZ nog een aanvullende AOV nodig?
Voor de meeste ondernemers wel. De BAZ dekt alleen het minimum — wie gewend is aan een hoger inkomen, heeft aanvullende dekking nodig. Een specialist helpt je bepalen hoeveel aanvulling je nodig hebt. Zie: Wat is een AOV?
Speelt gezondheid een rol bij BAZ of WIA?
Bij zowel de BAZ als de WIA draait de beoordeling om je functionele beperkingen, niet om een vooraf ingevulde gezondheidsverklaring — er is geen medische acceptatiedrempel om in te stromen. Dat is anders bij een aanvullende private AOV: die vereist wél een gezondheidsverklaring, en een medische voorgeschiedenis kan daar leiden tot een uitsluiting of premieopslag. Meer over hoe verzekeraars dit wegen lees je op onze pagina over AOV met een medische voorgeschiedenis.
Over Norbert Bakker
Norbert Bakker is AFM-geregistreerd Wft Inkomen-adviseur, meer dan 30 jaar actief in AOV-advies voor zzp’ers, volledig onafhankelijk (geen eigendom van of opdracht via een verzekeraar) en moderator op Higherlevel.nl. Hij is gespecialiseerd in complexe acceptatietrajecten: medische voorgeschiedenis, eerdere afwijzingen en verhoogd risicoprofiel.
Vraag een gratis kansanalyse aan.