Kort antwoord: UWV voert de BAZ uit, vergelijkbaar met de WIA. De premie wordt geïnd via de Belastingdienst op basis van je winst, met één uniform percentage voor alle zelfstandigen ongeacht leeftijd, beroep of gezondheid. Na de wachttijd van 2 jaar beoordeelt UWV of je nog het wettelijk minimumloon kunt verdienen — kun je dat niet, dan ontvang je een uitkering.
Let op: De BAZ is op dit moment nog een wetsvoorstel. De definitieve wettekst staat nog niet vast. De informatie in dit artikel is gebaseerd op de meest recente versie van het wetsvoorstel en kan wijzigen.
De BAZ wordt uitgevoerd door UWV. Hoe werkt dat in de praktijk? Wie beoordeelt jouw arbeidsongeschiktheid, hoe wordt de premie geïnd, en wat zijn jouw rechten als zelfstandige?
Als de BAZ (Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen) wordt ingevoerd, dan is UWV de publieke uitvoerder. Dat klinkt misschien abstract, maar het heeft concrete gevolgen voor jou als zelfstandige: hoe wordt jouw arbeidsongeschiktheid beoordeeld, hoe wordt de premie geïnd, en wat zijn jouw rechten en plichten? In dit artikel zetten we de hoofdlijnen uiteen.
UWV als publieke uitvoerder
Het wetsvoorstel kiest voor UWV als uitvoerder van de BAZ. UWV heeft ruime ervaring met het uitvoeren van sociale verzekeringen, zoals de WIA, de WW en de ZW. De keuze voor één publieke uitvoerder biedt schaalvoordelen en maakt de regeling toegankelijker voor alle zelfstandigen, ook degenen die moeilijk verzekerbaar zijn via de private markt.
Hoe wordt de premie geïnd?
De BAZ-premie wordt geïnd via de Belastingdienst, vergelijkbaar met hoe zzp’ers nu ook hun belasting afdragen. Dit is bewust zo gekozen omdat de meeste zelfstandigen al een relatie hebben met de Belastingdienst voor hun aangifte inkomstenbelasting. De premie is een percentage van de winst uit onderneming, met een maximum gebaseerd op 142,86% van het wettelijk minimumloon. De exacte hoogte van het premiepercentage wordt bij wet vastgesteld.
Eén uniform premiepercentage voor iedereen
Een opvallende keuze in het wetsvoorstel is dat alle zelfstandigen dezelfde premie betalen, ongeacht leeftijd, geslacht, beroep of gezondheid. Een dakdekker betaalt hetzelfde percentage als een tekstschrijver. Dit is het principe van solidariteit: zelfstandigen verzekeren samen het risico.
De reden voor dit uniforme percentage is ook praktisch: het is eenvoudiger uitvoerbaar. Gedifferentieerde premies per sector of risicogroep zouden enorm complex zijn om bij te houden, zeker omdat veel zelfstandigen in meerdere sectoren actief zijn of hun werkzaamheden regelmatig wijzigen.
Hoe wordt arbeidsongeschiktheid beoordeeld?
Na de wachttijd van twee jaar beoordeelt UWV of je recht hebt op een BAZ-uitkering. De kernvraag bij de beoordeling is: kun je nog het wettelijk minimumloon verdienen? Dit is een absolute norm. Als je meer dan het minimumloon kunt verdienen, heb je géén recht op een uitkering. Kun je het minimumloon niet meer verdienen, dan ontvang je 70% van je uitkeringsgrondslag.
Bij de keuring hoeft slechts één functie te worden getoetst: de minst belastende basisfunctie. Dit is anders dan bij de WIA, waarbij drie functies worden geduid.
Vrijstelling aanvragen: de rol van verzekeraars
Heb je een private AOV die kwalificeert voor het overgangsrecht of de opt-out? Dan vraagt jouw verzekeraar namens jou een vrijstelling aan bij UWV. UWV registreert deze vrijstellingen, maar controleert zelf niet of de polis daadwerkelijk voldoet aan de eisen. Die verantwoordelijkheid ligt bij de verzekeraar.
Meer weten over de opt-out en overgangsrecht? Lees aan welke eisen jouw AOV moet voldoen en bekijk het artikel over overgangsrecht en de stabiliteitsbijdrage. Bekijk ook het hoofdartikel over de BAZ en lees wat een AOV is.
Veelgestelde vragen over UWV en de BAZ
Moet ik mij apart aanmelden bij UWV voor de BAZ?
Nee – als IB-ondernemer word je automatisch verzekerd via de BAZ. De premie wordt geïnd via de Belastingdienst op basis van je aangifte inkomstenbelasting. Je hoeft zelf geen actie te ondernemen om verzekerd te zijn.
Wat gebeurt er als UWV mij afkeurt, maar ik het er niet mee eens ben?
Zoals bij alle UWV-beslissingen heb je bezwaar- en beroepsmogelijkheden. Je kunt bezwaar maken bij UWV, en daarna in beroep gaan bij de rechter. Dezelfde rechtsgang als bij de WIA.
Betaal ik ook premie als ik weinig verdien?
De premie is een percentage van je winst. Als je weinig verdient, betaal je ook weinig premie. Er geldt een minimum: zelfstandigen die minder verdienen dan een bepaald drempelbedrag betalen mogelijk een minimumpremie. De exacte details worden nog uitgewerkt.
UWV-beoordeling en een medisch dossier
De UWV-beoordeling voor de BAZ toetst slechts één functie — de minst belastende basisfunctie — en kijkt puur of je nog het minimumloon kunt verdienen. Dit is een andere, eenvoudigere toets dan bij een private AOV, waar de definitie van arbeidsongeschiktheid in de polis (bijvoorbeeld beroepsarbeidsongeschiktheid) veel gedetailleerder naar jouw specifieke situatie kijkt. Overweeg je naast of in plaats van de BAZ een private AOV, dan is het extra belangrijk te weten hoe jouw medisch dossier daarbij wordt gewogen. Meer hierover lees je op onze pagina over AOV met een medische voorgeschiedenis.
Over Norbert Bakker
Norbert Bakker is AFM-geregistreerd Wft Inkomen-adviseur, meer dan 30 jaar actief in AOV-advies voor zzp’ers, volledig onafhankelijk (geen eigendom van of opdracht via een verzekeraar) en moderator op Higherlevel.nl. Hij is gespecialiseerd in complexe acceptatietrajecten: medische voorgeschiedenis, eerdere afwijzingen en verhoogd risicoprofiel.
Vraag een gratis kansanalyse aan.